Müzikal Deha ve Toplumsal Sorumluluk
Metnin editörü Pete Townshend, bu bile heyecanlanmak için başlı başına bir sebep. Townshend, The Who’nun gitaristi olarak Ace Frehley’den Eddie Vedder’a kadar pek çok müzisyenin ilham kaynağı olmuş bir isim. Çocuk pornosu skandalı ve sosyal sorumluluk projeleri gibi birçok tartışmalı konuya adını karıştırması, onun müzikal dehasını değerlendirmeyi zorlaştırıyor. Ancak müzik alanındaki yetkinliği tartışılmaz. Muhtemelen Townshend’in yardımıyla Denselow, birçok müzisyenle görüşebilmiş ve bu sayede ortaya şahane bir inceleme çıkarmış. Zira müzisyenlerle görüşme ayarlamak gerçekten zor; çoğu, müzik dışında konuşmayı pek sevmiyor.
Bob Marley’nin Cenazesi ve Toplumsal Etkisi
Kitabın “Giriş” bölümü, Bob Marley’nin cenazesiyle başlıyor. Denselow’a göre, Jamaika’nın başkenti Kingston’daki törende, Marley’nin ölümünden beş ay önce John Lennon’ın ölümünden sonra oluşmayan bir atmosfer yaşanmış. Lennon öldüğünde saygıdan ötürü dükkanlar kapalı kalmışken, Marley’nin insanlarıyla kurduğu bağ ve getto ruhunu kaybetmeyişi, toplumsal bir gurur kaynağı haline gelmiş. Törende, Marley’nin grubu The Wailers ve eşi Rita, tabutun yanındaki sahnede dans ederek şarkılar söylemişler. Bu olay, sadece bir müzisyenin ölümü değil, aynı zamanda toplumsal sorunlara el atan bir sanatçının anılması olmuş. Denselow, bu durumu şu şekilde değerlendiriyor:
- “Reggae Britanya’da, punk’ın vahşi bir tarz ve odaksız bir isyandan, İngiliz müzisyenlerinin altmışlarda bile sahip olmadıkları bir politik uyanıklığı yönelmelerine öncülük eden Irkçılığa Karşı Rock (Rock Against Racism-RAR) hareketine ilham kaynağı oldu.”
Marley ve ekibinin Haile Selassie sevgisi ve Rastafari ideolojisi eleştiriye açık olsa da, Denselow bu meseleyi protest müzik bağlamında ele alarak pek derinlemesine girmiyor.
Stevie Wonder ve Sosyal Eylemler
Ardından Stevie Wonder’a geçiyoruz. Marley ile birlikte protest şarkılar söyleyen Wonder, Martin Luther King Günü’nün yaygınlaşması için kampanya yürütüyor ve konserler veriyor. 1982’de, Gil Scott-Heron ve Diana Ross gibi müzisyenlerle birlikte 50 bin kişilik bir topluluğa hitap ederek “bitmemiş bir senfoni ile ilgili çalışmak ve dayanışma için prova yapmak” amacıyla özel bir güne ihtiyaç olduğunu vurguluyor. Bu, Reagan döneminin yaptığı kesintilere karşı güzel bir yanıt niteliği taşıyor. Denselow, sanatçıların toplumsal konulardaki tutumlarını ilginç örneklerle ele alıyor. Peter Gabriel’ın konuya dair en iyi açıklamalardan birini yaparak, ‘Müzik duyarlılık yaratabilir ve insanların politik tercihlere sahip olması, değişimi destekleyen okyanusa katılan birkaç damla daha anlamına gelir. Ama müzisyenleri politik görevlerde görmek istemem. İkinci sınıf bir aktörün başkanlığı yeterince berbattı!’ ifadesiyle süslüyor.
Rock’n’Roll’un Politik Altyapısı
Kitabın “Uğursuz İşaret Altında Doğuş” bölümünde, “Rock’n’roll baştan beri politik miydi? Kelimenin en geniş anlamıyla evet; müzisyenlerin asla böyle düşünmemelerine ve ellilerin dinleyici kitlesinin politik ve toplumsal değişim için mücadele etme konusunda, ‘sessiz kuşak’ diye adlandırılacak denli kayıtsız olmasına karşın.” ifadesiyle rock müziğin kökleri inceleniyor. Elvis Presley’nin getirdiği yenilik ve dönemin sosyal çalkantıları ele alınıyor. Güneyli ırkçılar, bu yeni müziği “şeytani zenci müziğinin beyaz gençliğin hayatına sızması” olarak görüp lanetliyor. Sanatçılar, müziğin ideolojik boyutunu değerlendirmeden sadece eğlence amacıyla yaratıyorlar.
Sanatçıların Direnişi ve Toplumsal Davalar
Denselow, bu bağlamda Brecht ve Eisler’in eylemlerini detaylı bir şekilde ele alıyor. Bu sanatçılar, kişiliklerinden ve fikirlerinden ödün vermeden, Nazilerden kaçan solcu müzisyenlerle baş edemeyen ABD’nin baskısıyla karşı karşıya kalmışlar. Pete Seeger, Woody Guthrie, Bob Dylan ve Billy Bragg gibi isimler, anti-komünist dalgalara karşı mücadele etmişler. İngiltere’deki muadilleri de bu süreçte daha az coşkulu olsalar da, Ewan MacColl gibi sanatçılar seslerini çıkartmışlar, apartheid karşıtı politikaları desteklemişler.
Bob Dylan ve Kimlik Arayışı
İlerleyen bölümlerde 1950’lerden 90’lara kadar müzikal-politik ortam ve sanatçıların toplumsal eylemleri ele alınıyor. Bob Dylan’ın Guthrie’yi hastanede ziyareti, bir nevi devir teslim töreni gibi değerlendiriliyor. Dylan, kısa bir süre sonra ciddi protestoların hedefi haline gelecek ve bazıları, onun davayı sattığını iddia edecek. Dylan, kimliklere sığmayan bir sanatçı olarak, kendisine biçilen paye karşısında hep mesafeli duruyor. JFK’nin öldürülmesinin ardından, bir komite tarafından sivil haklar kampanyasına katılması için çağrıldığında, karşısında bir dünya dinozoru görünce ‘dünyanın yaşlılara ait olmadığını’ dile getiriyor. Ardından, JFK’yi öldüren Oswald’da kendinden bir parça gördüğünü ifade ediyor ve sahneden iniyor. Sonrasında bir mektup yollayarak ne söylemeye çalıştığını anlatmaya çalışıyor ancak beceremiyor. Bu durumu Denselow, bir ünlü müzisyenin sözleriyle özetliyor:
- “Bob Dylan’ı değerlendirmenin en iyi yolu, müziğini değerlendirmektir, çünkü o orada güçlüdür. Birey olarak zayıftır ama kimse bunu bilmez. Ve şarkılarına gelince, en büyük sorunu her zaman ‘siz’ dediğini – ama asla ‘biz’ demediğini anlamamış olmasıdır.”
Sonuç ve Live Aid
Live Aid, Sting, Bono, Van Zandt, Paul Simon gibi sanatçıların insanlık için verdiği mücadeleler ve müzik dünyasının yaşadığı zorluklar, kitabın önemli bir noktası. Sevdikleri sanatçıların karnesini görmek isteyenler için birebir bir kaynak niteliği taşıyor.
