Sanayi Devrimi

Sanayi Devrimi

+ - 0

Sanayi Devrimi‘nden önce de insanlar pek çok enerji kaynağını keşfetmişlerdi. Örneğin demiri eritmek için ateşi, gemileri hareket ettirmek için rüzgarı, buğdayı öğütmek için ise nehirleri kullanırlardı. Fakat asıl sorun insanların enerjiyi nasıl dönüştüreceklerini bilmemesiydi. Örnek olarak ısı enerjisi ile değirmen taşlarını hareket ettiremiyorlardı. Bu sorunu kapatmaya yönelik tek yapabilecekleriyse bedenlerini kullanmaktı. Organik besinlerden aldıkları enerjiyi kas gücüne çeviriyor ve bu enerjiyle değirmen taşlarını hareket ettiriyorlardı. Bu enerjinin tek kaynağı ise bitkilerdi.

Fakat buhar makinesinin icat edilmesiyle endüstriyel alanda büyük gelişmeler yaşandı ve kas gücüne dayalı işler büyük ölçüde azaldı. Buhar makinesinin çalışma prensibi buharın içindeki ısıyı mekanik enerjiye dönüştürmektir. basitçe, kömür gibi yakıtların yakılmasıyla ortaya çıkan ısı suyu kaynatır. Suyun kaynamasıyla buhar oluşur, buharın genleşmesiyle beraber basınç pistonu iter ve çarkların dönmesiyle mekanik enerji elde edilir. Elde edilen bu enerji de kurulan sistem sayesinde iş gücüne dönüşür.

Thomas Savery adındaki, İngiliz bir mühendis tarafından yapılan ilk buhar makinesi madenlerdeki suyu dışarı çıkarmak amacıyla tasarlanmıştı. Son derece verimsiz olan bu makine küçük bir su birikintisini dışarı çıkarmak için bile devasa miktarda kömür harcıyordu. Ancak ilerleyen yıllarda Thomas Newcomen ve James Watt adındaki mühendisler sayesinde makineler çok daha gelişti.  Thomas Newcomen 1712 yılında yüksek basınçlı buhara ihtiyaç duymayan, yeni bir buharlı makine geliştirdi. Bu yenilikle makineler daha güvenli ve daha az yakıt harcıyordu. James Watt ise 1764’te Newcomen makinelerinden birini geliştirerek piston ile sağlanan sistemi, tekerleği döndürebilecek hale getirdi.

Zaman içinde buharlı lokomotifler ve buharlı gemiler ortaya çıktı. 1804 yılında İngiltere’de Richard Trevithick buhar makinesini kömür dolu vagonlara bağladı. Makine vagonları 20 km uzaklıktaki limana taşıdı. Bu tarihteki ilk buharlı lokomotifti. Sadece 20 yıl içinde İngiltere’de yüzlerce kilometre demiryolu ağı yapıldı. Yine İngiliz girişimciler buhar makinesinin etkinliğini arttırarak makineleri dokuma tezgahlarında kullandılar. Böylelikle tekstil müthiş bir hızla gelişti. Daha önce üretilmemiş miktarda ucuz tekstil ürünleri üretildi. İngiltere bir anda dünyanın tekstil atölyesi oldu. Daha fazla üretim için, Sanayi Devrimi’nde gelişen ülkeler hammaddeye ihtiyaç duydu ve sömürgecilik faaliyetleri arttı.

Sanayi devrimiyle birlikte hayvanlarda makineleşti

Çiftlik hayvanları acı ve hüzün hissedebilen canlılar olarak değil, makine gibi muamele görmeye başladı. Günümüz çiftlik hayvanları özel hazırlanmış tesislerde seri üretime tabi tutuluyor. Vücut şekilleri, uzunlukları, kiloları ve yaşam süreleri şirketlerin ihtiyaçlarına göre belirleniyor. Yani hepsi üretim bandının önemsiz birer çarkı oldu. Örneğin tavuklar çok karmaşık hayvanlardır. Çevrelerini keşfetmek ve etrafı kurcalamak gibi güçlü istekleri vardır. Ama yumurta endüstrisi bu hayvanları 20/25 santimlik alanlarda bakarak sadece hayatta kalmalarına yetecek şekilde yer verirler. Bırakın doğal faaliyetleri, kanatlarını açmaları bile güç.

Yazar Hakkında

ben sidar

İçinde Kalmasın Yorum Yap